Minorai Kalon Markaziy Osiyoning eng mashhur meʼmoriy yodgorliklaridan biri va qadimiy Buxoro shahrining ramzi hisoblanadi. Ushbu ulugʻvor minora Poi Kalon tarixiy meʼmoriy majmuasining bir qismi boʻlib XII asrning eng yaxshi saqlanib qolgan inshootlaridan biri hisoblanadi. Minora nafaqat diniy yodgorlik, balki shahar aholisi va sayohatchilar uchun ijtimoiy yodgorlik boʻlib ham xizmat qilgan.
Minorasi Kalon 1127-yilda Qoraxoniylar davlati hukmdori Arslonxonning buyrugʻi bilan qurilgan. Binoning me’mori usta Baqo deb hisoblanadi va uning nomi tarixiy manbalarda saqlanib qolgan.
“Kalon” soʻzi “buyuk” yoki “katta” deb tarjima qilinadi. Bu uning koʻlami va ahamiyatini mukammal aks ettiradi. Qadimda muazzin minorada turib dindorlarni yaqin atrofda joylashgan Kalon masjidiga namozga chaqirgan. Shuningdek, u kuzatuv minorasi va Buyuk Ipak yoʻli boʻylab Buxorodan oʻtuvchi karvonlar uchun yoʻnalishni koʻrsatuvchi nishon vazifasini ham bajargan.
Afsonaga koʻra, bosqin paytida Chingizxon minoraning goʻzalligi va ulugʻvorligidan shunchalik hayratda qolganki, u shahardagi boshqa koʻplab binolar vayron qilingan boʻlsa-da, uni buzmaslikni buyurgan.
Minoraning balandligi taxminan 46 metrni, poydevorining diametri esa taxminan 9 metrni tashkil qiladi. Minora tepaga qarab asta-sekin ingichkalashib, barqarorlikni ta’minlaydi va binoga oʻziga xos nafislik bagʻishlaydi.
Minora pishgan gʻishtdan qurilgan va murakkab bezak naqshlari bilan bezatilgan. Uning yuzasida turli geometrik va gulli naqshlarga ega bir nechta dekorativ chiziqlarni koʻrish mumkin. Bu naqshlar katta mahorat bilan bajarilgan va oʻrta asr me’morchiligining yuqori darajasini namoyish etadi.
Minoraning ichida taxminan 104 pogʻonali spiral zinapoya joylashgan. U yuqoridagi maydonchaga olib boradi, bir vaqtlar u yerda muazzin uchun ayvoncha boʻlgan. Bu ayvonchadan Buxoroning eski shahar qismining keng koʻlamli manzarasini koʻrish mumkin.
Minorai Kalon muhim meʼmoriy va madaniy yodgorlik boʻlib, YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Buxoroning tarixiy markazining bir qismidir.
Bu oʻrta asrlardagi Markaziy Osiyoning me’moriy san’atining yuqori darajasini aks ettiradi va Oʻzbekiston madaniy merosining muhim qismi hisoblanadi. Hozirgi kunda u mashhur sayyohlik maskani boʻlib har yili butun dunyodan minglab sayyohlarni oʻziga jalb qilmoqda.
104 
