Sifat menejmenti tizimi (SMT) mahsulot va xizmatlar sifatini oshirish maqsadida tashkilotni boshqarishga kompleks yondashuvdir. SMTni muvaffaqiyatli amalga oshirishning asosiy elementlaridan biri sifat boʻyicha qoʻllanmalar boʻlib, ular samarali sifat menejmenti jarayonlarini ishlab chiqish va amalga oshirish uchun asos boʻlib xizmat qiladi.
Sifat boʻyicha qoʻllanma - bu tashkilotning sifat siyosati, sifat sohasi maqsadlari va sifat menejmenti tizimining tuzilishini tavsiflovchi hujjatdir. Uning asosiy maqsadi tashkilotning barcha darajalarida sifat talablarini tushunish va ularga rioya qilishni ta’minlashdir. Qoʻllanma barcha xodimlar uchun ochiq boʻlishi va tashkilot oʻzining sifat maqsadlariga qanday erishishni rejalashtirayotgani haqida ma’lumot manbai boʻlib xizmat qilishi kerak.
Sifat boʻyicha qoʻllanma odatda quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga oladi:
• Sifat siyosati: tashkilotning sifat sohasidagi maqsadlari va yoʻnalishlarini belgilaydi. Ushbu siyosat kompaniyaning strategik maqsadlariga mos kelishi kerak.
• Sifat sohasi maqsadlari: tashkilot erishmoqchi boʻlgan aniq, oʻlchanadigan maqsadlar.
• Mas’uliyat va vakolatlar: sifat menejmenti kontekstida xodimlarning roli va mas’uliyatini tavsiflash.
• SMT jarayonlari: mahsulot va xizmatlar sifatiga ta’sir qiluvchi asosiy jarayonlarni tavsiflash. Bu ishlab chiqish, ishlab chiqarish, sifat nazorati va mijozlarga xizmat koʻrsatish jarayonlarini oʻz ichiga olishi mumkin.
Sifat boʻyicha qoʻllanmani muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun quyidagilar zarur:
• Xodimlarni oʻqitish: barcha xodimlar sifat siyosati va maqsadlarini tushunishlari muhim. Trening muntazam boʻlishi va sifat menejmentining barcha jihatlarini qamrab olishi kerak.
• Monitoring va baholash: menejment tizimining samaradorligini muntazam ravishda tekshirish va baholash kerak. Bu zaif tomonlarni aniqlash va ularni bartaraf etish choralarini koʻrish imkonini beradi.
• Jarayonlarni yaxshilash: olingan ma’lumotlarga asoslanib, yaxshi natijalarga erishish uchun jarayonlar va protseduralarga oʻzgartirishlar kiritish kerak.
Sifat boʻyicha qoʻllanmalar tashkilotga sifat boʻyicha sa’y-harakatlarini tizimlashtirishga, aniq maqsadlarni belgilashga va doimiy takomillashtirish uchun asos yaratishga yordam beradi. Sifat shunchaki maqsad emas, balki tashkilotning barcha darajalarida e’tibor va harakatni talab qiladigan doimiy jarayondir.
104 
