Buxorodan 5 kilometr g‘arbda g‘ayrioddiy diqqatga sazovor joylardan biri – Chor-Bakr nekropoli joylashgan. Bu yerda birinchi dafnlar bundan ming yil avval, yaqin atrofda darveshlarning kichik manzilgohi bo‘lgan paytda paydo bo‘lgan. U XVI asrda qurila boshlandi. Chor-Bakr Markaziy Osiyodagi eng yirik nekropol hisoblanadi.
Majmuaning asosiy qismi XVI asrda Abdullaxon II buyrugʻi bilan qurilgan. Bu yerda masjid, madrasa va xonaqoh qurishni buyurgan. Me’morchilik ansambli eng qisqa vaqt ichida barpo etildi. U yerda birinchi bo‘lib hukmdorning ustozi Xoʻja Muhammad Islom dafn etilgan, u ham zodagonlar oilasiga mansub edi. Oʻttiz yil oʻtgach, uning oʻgʻli va bir muncha vaqt oʻtgach, yana ikki oila a’zosi oʻsha maqbaraga dafn qilindi. “Bakr” unvonini olgan bu to‘rt kishi bir qabrda dafn etilgan. “Bakr” so‘zi “birodar” degan ma’noni anglatadi. Chor-Bakr majmuasining nomi esa “To‘rt birodar” deb tarjima qilinadi.
Chor-Bakr nekropolida maqbaralar qurilmagan, bu yerda XVI asr boshlarida meʼmoriy koʻrinishi shakllangan monumental dafn inshootlari – xazira keng tarqalgan. Majmuaning markazi besh xil qismdan iborat ansambldir. Kichik madrasa va masjid o‘ziga xos gumbazli inshootlarga ega. “U” harfi shaklida joylashtirilgan uchta bino oʻziga xos hovlini tashkil qiladi. Bu hovli oldidagi markazda kichik minora joylashgan. Majmua hovuz bilan tugallanadi. Devor va ravoqlarning old tomon devorlari oʻsha davrga xos figurali tosh va naqshlar bilan bezatilgan. XX asr boshlarida binolar majmuasiga Buxoroning mashhur Kalon minorasiga oʻxshab ketadigan kichik minora qoʻshilgan. Nekropolning shimolida XVI asrda qurilgan katta bogʻ bor. Bu yerda mevali daraxtlardan tashqari sarv, tol, qarag‘ay, chinor, xushbo‘y atirgullar o‘sadi.
Majmua 2000-yil toʻliq ta’mirdan chiqarildi. Chor-Bakr YuNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.
82 
