Sifat menejmenti tizimining (SMT) ichki auditi tashkilotning samarali ishlashini ta’minlash va uning maqsadlariga erishishda muhim rol oʻynaydi. Ichki auditning asosiy maqsadi jarayonlar va protseduralarning belgilangan standartlarga muvofiqligini baholash va takomillashtirish imkoniyatlarini aniqlashdir.
SMT ichki auditining asosiy jihatlari:
1. Auditning maqsad va vazifalari:
- jarayonlarning standartlar talablariga muvofiqligini baholash (masalan, ISO 9001);
- yaxshilash uchun nomuvofiqliklar va sohalarni aniqlash;
- amalga oshirilgan jarayonlar va protseduralarning samaradorligini tekshirish.
2. Auditga tayyorgarlik:
- audit hajmi va mezonlarini aniqlash;
- audit oʻtkazish jadvalini tuzish;
- kerakli bilim va koʻnikmalarga ega auditorlar guruhini tanlash.
3. Audit jarayoni:
- ma’lumotlarni yigʻish: hujjatlarni tahlil qilish, xodimlar bilan suhbatlar, jarayonlarni kuzatish;
- natijalarni baholash: haqiqiy ma’lumotlarni belgilangan talablar bilan taqqoslash;
- aniqlangan nomuvofiqliklar va tavsiyalarni koʻrsatgan holda oʻtkazilgan audit toʻgʻrisidagi hisobotni shakllantirish.
4. Audit natijalarini qayta ishlash:
- natijalarni menejment va jarayonlar uchun mas’ul boʻlganlar bilan muhokama qilish;
- aniqlangan nomuvofiqliklarni bartaraf etish uchun tuzatish harakatlari rejasini ishlab chiqish;
- tuzatish harakatlarining bajarilishini monitoring qilish va ularning samaradorligini baholash.
5. Doimiy takomillashtirish:
- jarayonlarni takomillashtirish uchun boshqaruv tizimiga audit natijalarini kiritish;
- SMTni doimiy nazorat qilish va takomillashtirishni ta’minlash uchun muntazam tekshiruvlar oʻtkazish.
Ichki audit - bu nafaqat nazorat vositasi, balki tashkilotning umumiy samaradorligi va raqobatbardoshligini oshirishning muhim mexanizmidir. Muntazam tekshiruvlar zaif tomonlarni aniqlashga yordam beradi hamda ichki va tashqi muhitdagi oʻzgarishlarga tezkor javob berishga imkon beradi.
82 
